ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງອັກສອນທັມລາວ-ໄທອີສານ
ອັກສອນທຳລາວ (ຫລືທີ່ໃນພາກອີສານຂອງໄທຮຽກວ່າ: ອັກສອນທັມອີສານ) ເປັນລະບົບຕົວອັກສອນບູຮານທີ່ມີບົດບາດສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງຕໍ່ປະຫວັດສາດ ວັດທະນະທຳ ແລະ ສາສະໜາຂອງຊົນຊາດໄທ-ລາວທັງສອງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຂອງ.
ກຳເນີດແລະການແພ່ກະຈາຍ
ຕົ້ນກຳເນີດ: ພັດທະນາມາຈາກ ອັກສອນມົນ (ມອນບູຮານ) ແລະ ອັກສອນພະໂຄ ຂອງພມ່າ ຮັບອິດທິພົນຕໍ່ມາຈາກອັກສອນທຳລ້ານນາ (ຕົວເມືອງ).
ການເຜີຍແຜ່ສູ່ລ້ານຊ້າງ: ຮັບເຂົ້າມາພ້ອມກັບການເຜີຍແຜ່ພຣະພຸດສາສະໜານິກາຍເຖຣະວາດແບບລັງກາວົງ ໃນໄລຍະພຸດສະຕະວັດທີ່ 19–20 (ຍຸກພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ້ມແລະພຣະເຈົ້າສາມແສນໄທ).
ຄວາມສຳພັນກັບອັກສອນທຳລ້ານນາ: ມີລັກສະນະສະ ພະຢັນຊະນະ ແລະຮູບຕົວອັກສອນທີ່ໃກ້ຄຽງກັນຫລາຍ ຈົນສາມາດອ່ານເຂົ້າໃຈຮ່ວມກັນໄດ້.
ບົດບາດແລະການໃຊ້ງານໃນອະດີດ: ອັກສອນທຳຖືກກຳນົດໃຫ້ເປັນ “ອັກສອນຊັ້ນສູງ” ສຳລັບບັນທຶກເລື່ອງກ່ຽວກັບພຣະພຸດສາສະໜາແລະສາດຄວາມຮູ້ສຳຄັນ ໂດຍແບ່ງການໃຊ້ງານໃນສັງຄົມອອກຈາກອັກສອນຕົວລາວ (ອັກສອນຕົວໄທບູຮານ) ຢ່າງຊັດເຈນ:
ອັກສອນທຳ: ໃຊ້ຈາລຶກຄຳພີໃບລານ ພຣະໄຕຣປິດົກ ບົດຈະເລີນພຣະພຸດມົນຕ໌ ຕຳລາຢາບູຮານ ຄາຖາອາຄົມ ແລະວັນນະກຳສາສະໜາ.
ອັກສອນຕົວລາວ (ຫລືຕົວໄທ): ໃຊ້ສຳລັບງານທາງໂລກ ເຊັ່ນ ບັນທຶກຈົດໝາຍເຫດ ເອກະສານລາຊະການ ການຄ້າຂາຍ ແລະວັນນະກຳພື້ນເຮືອນທົ່ວໄປ
ລັກສະນະສະເພາະຂອງອັກສອນທຳ
ຄວາມສົມບູນຂອງສຽງ: ມີຕົວອັກສອນຄົບຖ້ວນສຳລັບອອກສຽງແລະຂຽນພາສາບາລີ-ສັນສະກິດໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.
ລະບົບພະຢັນຊະນະຊ້ອນ: ມີຮູບພະຢັນຊະນະຊ້ອນ (ຕົວເຟື້ອງ ຫລື ຕົວເອື້ອງ) ສຳລັບໃຊ້ຄວບ ຫລືເປັນຕົວສະກົດຢູ່ໃຕ້ພະຢັນຊະນະຕົ້ນ.
ຄວາມສັກສິດ: ໃນຄວາມເຊື່ອບູຮານ ຖືວ່າອັກສອນທຳເປັນຕົວອັກສອນສັກສິດ ຜູ້ທີ່ຈະຮຽນຮູ້ມັກເປັນຜູ້ຊາຍທີ່ອຸບສົມບົດເປັນພຣະພິກສຸ ຫລື ສາມະເນນໃນວັດ.
ສະຖານະການໃນປັດຈຸບັນ
ຝັ່ງອີສານ (ໄທ): ການໃຊ້ງານຫລຸດລົງຢ່າງຫລາຍ ຫລັງຈາກມີການປະຕິຣູບການສຶກສາໃນສະໄໝລັດຊະການທີ່ 5 ແລະການປະກາດໃຊ້ລະບົບອັກສອນໄທກາງ. ປັດຈຸບັນຍັງເຫລືອຢູ່ຕາມຄຳພີໃບລານເກົ່າຕາມວັດ.ວັດແທກ ແລະ ມີກຸ່ມອະນຸຣັກສ໌ ປັດຊະຍາຊາວບ້ານ ຫລື ຫລັກສູດທ້ອງຖິ່ນໃນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ຟື້ນຟູການຮຽນການສອນ:
ຝັ່ງລາວ: ຍັງຄົງມີການອະນຸຣັກສ໌ແລະໃຊ້ຈາລຶກໃນສະພາບການຂອງພຣະພຸດສາສະໜາ ເຊັ່ນ+ ການຈາລຶກຄຳພີໃບລານ ການຂຽນປ້າຍຊື່ວັດ ຫລື ໜັງສືບົດສວດມົນຕ໌ຂອງພຣະສົງຄ໌.
ທ່ານທີ່ສົນໃຈສາມາດດາວໂຫລດ Download ໄຟລຕ່າງລຸ່ມນີ້ໄດ້ ລວມທັງຟອນພາສາທັມເພື່ອໄປຕິດຕັ້ງໃສ່ຄອມພີວເຕີ